Hemelpolen

Verwante begrippen

Poolster (Polaris)

Alfa Ursae Minoris, een ster van magnitude 2 op ongeveer 0,65° van de noordelijke hemelpool. Ze lijkt nauwelijks te bewegen en wijst het noorden aan tot op een graad nauwkeurig. Je vindt haar door de twee sterren aan het eind van de bak van de Grote Wagen (Merak en Dubhe) ongeveer vijf keer hun afstand te verlengen.

Pooluitlijning

Het afstellen waarmee je de poolas van een equatoriale montering op de hemelpool richt. De hoek boven de horizon moet gelijk zijn aan je breedtegraad (52,1° in Utrecht, 50,8° in Brussel), en hij moet naar het geografische noorden wijzen, niet naar het magnetische. Een goede pooluitlijning voorkomt dat sterren wegdrijven, visueel en op foto’s.

Circumpolair

Gezegd van een object dat vanaf een gegeven plaats nooit ondergaat: het draait om de pool zonder onder de horizon te zakken. Dat gebeurt wanneer de declinatie groter is dan 90° min je breedtegraad, dus +37,9° in Utrecht (52,1° N). De Grote Wagen en Cassiopeia zijn circumpolair vanuit Nederland en Vlaanderen.

Precessie

De aardas beschrijft langzaam een kegel, zoals een tol, in ongeveer 26 000 jaar. De hemelpolen verschuiven daardoor tussen de sterren: over ongeveer 12 000 jaar staat Wega bij de noordpool. De coördinaten van sterren veranderen langzaam; daarom wordt een epoche zoals J2000 vermeld.