Vergroting

Verwante begrippen

Maximale nuttige vergroting

De vergroting waarboven je niets nieuws meer ziet: ongeveer twee keer de opening in millimeters, dus 400× voor een telescoop van 200 mm. Die grens veronderstelt perfecte optiek: met echte spiegels en lenzen en een collimatie die niet perfect is, wordt het beeld vaak al zachter vanaf ongeveer 1× per millimeter (200× voor 200 mm). En de onrust van de lucht beperkt haar meestal tot 150× à 250×, welk instrument je ook hebt. De “600×” op de doos van kleine telescopen is dus misleidend.

Minimale nuttige vergroting

De laagste vergroting waarbij al het licht nog in het oog valt: de opening gedeeld door 7 (de donkeraangepaste pupil van een jong oog is ongeveer 7 mm wijd). Voor een telescoop van 200 mm is dat ongeveer 29×. Daaronder is de uittreepupil groter dan de oogpupil en gaat er licht verloren.

Uittreepupil

Het schijfje licht dat uit het oculair komt en het oog binnengaat; de diameter is de opening gedeeld door de vergroting. Een telescoop van 200 mm geeft bij 40× een uittreepupil van 5 mm. Tussen 5 en 7 mm is het beeld het helderst (nevels); rond 0,5 tot 1 mm zit je op de maximale nuttige vergroting.

Barlowlens

Een negatieve lens vóór het oculair die de brandpuntsafstand van de telescoop vermenigvuldigt, meestal met 2 of 3. Een oculair van 10 mm met een 2×-Barlow op een telescoop van 1000 mm geeft 200× in plaats van 100×. Zo verdubbel je je reeks oculairs en behoud je hun oogafstand.