Een wolk van gas en stof in de ruimte. Naargelang hoe hij licht geeft, of niet, spreekt men van een emissienevel, reflectienevel, donkere nevel of planetaire nevel. Vroeger sloeg het woord ook op sterrenstelsels, waarvan men de aard nog niet kende.
ToolsInteractieve atlas
Verwante begrippen
- Emissienevel
Een gaswolk die door hete jonge sterren wordt aangeslagen en zelf gaat gloeien, zoals een neonbuis. Het waterstof erin zendt rood licht uit dat foto’s laten zien; het oog ziet vooral grijs of bleekgroen. De Orionnevel (M42), op ongeveer 1350 lichtjaar, is met het blote oog zichtbaar.
- Reflectienevel
Een stofwolk die zelf niet gloeit maar het licht van nabije sterren verstrooit. Net zoals onze hemel het zonlicht verstrooit, lijkt hij op foto’s blauw. De waas rond de Pleiaden is een voorbeeld; nevelfilters helpen bij deze nevels niet.
- Donkere nevel
Een stofwolk die dicht genoeg is om de sterren en het gloeiende gas erachter te verbergen. Hij tekent zich af als silhouet, zoals de Paardenkopnevel in Orion of de Kolenzak bij het Zuiderkruis. De donkere spleten in de zomerse Melkweg bestaan eruit.
- Planetaire nevel
De gasschil die een ster als de zon aan het eind van haar leven afstoot, verlicht door de hete kern die achterblijft. Hij heeft niets met planeten te maken: de naam komt van het kleine schijfje, dat de eerste waarnemers aan een planeet deed denken. De Ringnevel (M57) en de Halternevel (M27) zijn klassiekers.
- Supernovarestant
Het uitdijende puin van een zware ster die is ontploft. De Krabnevel (M1) is wat overblijft van de supernova die in 1054 werd gezien; de Sluiernevel in de Zwaan is veel ouder en heel groot. Een OIII-filter helpt bij die laatste veel.
← De hele woordenlijst